Komente
Intervista
Lajme
Kulturë
Botime
Arkivi

 


Kërko në
  
www.google.com
Kërko në
  
www.lpk-kosova.com


  • Vetëvendosje!
  • KP 'Afrim Zhitia'
  • Nënë Shqipëri
  • Shqipëria.com
  • Albanian.com
  • Kosovapress
  • Kosova e Lirë
  • KosovaLive
  • ATSH
  • Lajme.net
  • Dwelle
  • Europaelirë
  • VOA
  • BBC
  • RTV ZiK
  • Epoka e re
  • Koha Ditore
  • Koha Jonë
  • Shekulli
  • Korrieri
  • Gazeta Sot
  • Shkëmbi.com
  • Mekuli
  •    

    KAQUSHA JASHARI

     

    Socialdemokracia dhe sindikatat

     

     

    Sindikatat e Kosovës kanë një traditë të gjatë dhe shpesh kanë qenë në ballë të përpjekjeve të popullit për mbrojtje të të drejtave të tij. Punëtoria kosovare trazoi disa herë Jugosllavinë. Por për shkak se pushteti gjithnjë ishte i huaj, kërkesat e punëtoreve kosovar për përmirësimin e kushteve të punës, të pagave apo për të drejta më të mëdha, qoftë nga puna qoftë për liri sindikale, gjithmonë u vlerësuan si separatiste, të rrezikshme për shtetin, si lëvizje nacionaliste etj., dhe gjithmonë u përcollën me rrahje policore, largime nga puna dhe masa tjera represive. Një arsenal i tërë terrori e dhune u përdor kundër punëtorisë shqiptare.

     

    Partia socialdemokrate (PSD) me programin e saj, të definuar qartë, e konsideron veten si sindikatë të popullit dhe nga ky aspekt e respektojmë veprimtarinë dhe angazhimin funksional të sindikatave, aq ma parë, kur e tërë historia e partive socialdemokrate është e lidhur ngushtë me sindikatat, ato janë aleatë të pandashëm e historik, gjë të cilën synojmë ta arrijmë edhe ne.

    Në bazën programore të PSD qëndron angazhimi për liri, barazi, drejtësi dhe solidaritet të qytetarëve të bazuar në parimet e demokracisë dhe të tregut të lirë. Kjo mund të arrihet vetëm përmes konsolidimit të sistemit funksional të drejtësisë dhe sundimit të ligjit, trajtimit plotësisht të barabartë të qytetarëve pa asnjë dallim dhe me aplikimin e qeverisjes së përgjegjshme dhe pa deformime, siç janë, klanore, nepotizmi, korruptimi etj.
    Gjithashtu, në programin tonë prioritetet janë: mirëqenia e popullit, ekonomia e tregut të lirë, ndarja e drejtë e të mirave, shpërblimi njerëzor për punëtoret, sigurimi shëndetësor dhe shkollimi për të gjithë, sigurimi pensional dhe invalidor, për mbrojtjen e atyre me aftësi të kufizuara e të tjerëve… synojmë të krijojmë një shoqëri civile të fortë dhe stabile të mirëqenies nga e cila do të mbrohen e përfitojnë të gjithë qytetarët e saj. Prandaj këto janë edhe synimet e organizatave sindikale.

    Sindikatat e Kosovës kanë një traditë të gjatë dhe shpesh kanë qenë në ballë të përpjekjeve të popullit për mbrojtje të të drejtave të tij. Punëtoria kosovare trazoi disa herë Jugosllavinë. Por për shkak se pushteti gjithnjë ishte i huaj, kërkesat e punëtoreve kosovar për përmirësimin e kushteve të punës, të pagave apo për të drejta më të mëdha, qoftë nga puna qoftë për liri sindikale, gjithmonë u vlerësuan si separatiste, të rrezikshme për shtetin, si lëvizje nacionaliste etj., dhe gjithmonë u përcollën me rrahje policore, largime nga puna dhe masa tjera represive. Një arsenal i tërë terrori e dhune u përdor kundër punëtorisë shqiptare.
    Sindikatat e pavarura të Kosovës, u krijuan në rrethana specifike, si reagim i punëtorëve ndaj padrejtësive që iu bënë atyre dhe popullit shqiptar në përgjithësi për dekada me radhë. Mllefi i grumbulluar aq gjatë, shpërtheu fuqishëm dhe përnjëherë në fund të vitit 1988 dhe u kurorëzua me formimin e një sindikate mjaft të madhe demokratike, e cila mbajti Kongresin e parë në fund të qershorit 1990.
    Periudha nga ajo kohë u karakterizua me shumë ngjarje dramatike e tragjike të cilat i shkaktoi regjimi i Serbisë.
    Por sindikatat tona përkundër të gjitha vështirësive, me të cilat u ballafaquan, arritën të ekzistojnë e të sfidojnë edhe okupatorin edhe masat e papërshkrueshme diskriminuese që ushtroi pushteti i Serbisë, i cili përfundoi me luftën më brutale.
    Pra, për vite të tëra punëtoria kosovare u ballafaqua me dhunë e represion të paraparë, me rrënimin e ekonomisë, të arsimit, shkencës, kulturës, informimit, të shëndetësisë e të lëmive tjera të punës dhe të jetës. Dëbimi masiv me dhunë nga puna i mbi 130 mijë punëtorëve shqiptarë pati si pasojë varfërimin e familjeve të tyre dhe largimin e shumë prej tyre nga Kosova.
    Si pasojë e këtyre ngjarjeve që përjetoi punëtoria dhe ekonomia kosovare as sot e kësaj dite sindikatat tona nuk janë sindikata klasike të punëtoreve, që veprojnë në rrethana normale, por, fatkeqësisht ato janë sindikata të të papunëve. Këtë po e them, sepse sindikatat kosovare, as pas luftës as pas shpalljes së pavarësisë, nuk gjetën përkrahje dhe nuk kanë arritur ende të zënë vendin që ju takon.
    Gjithashtu tranzicini në Kosovë, për shkak të rrethanave specifike ka lënë pasoja të renda. Ky tranzicion, duke i shtuar një proces privatizimi të imponuar, me dyshime se e kanë shfrytëzuar matrapazë ekonomik, e ka sjellë dobësimin e skajshëm të ekonomisë nacionale. Përkundër pritjeve të mëdha nga privatizimi, ne si pasojë kemi, veç tjerash edhe humbjen e rreth 70 mijë vendeve të punës nga ky proces, si dhe kemi rritje të varfërisë dhe pabarazi të theksuara e padrejtësi sociale.
    Sado i deformuar dhe i padrejtë që ishte ky lloj privatizimi tani ka më se një vit që ai ka ngecur pothuaj në tërësi. Ne fuqimisht mbështesim sindikatat dhe insistojmë që ky proces të shpejtohet dhe të përfundojë, përndryshe pasojat negative do të marrin përmasa të pa parashikueshme, si në aspektin social ashtu edhe në atë politik. Shkalla e papunësisë është jashtëzakonisht e lartë, pak ka punëdhënës dhe në këto kushte realizimi i shumë të drejtave të punëtoreve, fatkeqësisht, është i pa mundur edhe nga fakti se një pjesë e madhe aktiviteteve ekonomike zhvillohet në tregun ilegal, gri dhe të zi.
    Nuk është krijuar as baza ligjore për funksionimin e sindikatave, as ai themelor për marrëdhënien e punës. Shumë ndërmarrje të mëdha janë mbyllur dhe sindikatat e tyre janë jashtë çdo ndikimi.
    Fatkeqësisht organizimi sindikal në ndërmarrjet private thuaj se nuk ekziston. Kjo kryesisht për shkak të pasigurisë ligjore të punëtorëve. Mos të flasim për kushte të punës, pagat e të drejtat tjera nga puna që në shumë raste jo që shkelen por i afrohen eksploatimit brutal.

    Ne socialdemokratët përkrahim sindikatat si organizata të interesit dhe jopolitike të punëtorëve, që në themel kanë angazhimin dhe luftën sindikale për të krijuar kushte kualitative të punës, të jetesës në bazë të punës për anëtarët e vet dhe familjet e tyre, gjë të cilën sot e realizojnë vështirë. E të mos flasim për qindra e mijëra të papunë.
    Përkrahja jonë është edhe për shkak se Sindikatat e Kosovës janë reformiste.
    Si sindikatë bashkëkohore, mënyra për realizimin e të drejtave të punëtorëve të sindikatave tona janë: negociatat – bisedimet, marrëveshjet kolektive, protestat, grevat, ndërmjetësimi dhe arbitrazhi, të gjitha mjetet paqësore dhe kushtetuese.
    Ne socialdemokratët mendojmë të jemi në partneritet të plot me sindikatat sepse duhet të mbrojmë të drejtat elementare ekonomike dhe sociale të punëtoreve, por edhe të të gjithë qytetarëve.
    Që sindikatat të arrijnë të realizojnë të drejtat e veta PSD-ja do t’i mbështes ato që të bëjnë presion të fuqishëm në shtet, duke u mbështetur edhe nga forcat tjera, si organizatat qytetare, që shteti me respektimin e ligjit, t’i detyrojë të gjithë punëdhënësit dhe punëtorët që të zbatojnë, së paku, standardet e ILO–s për të drejtat e punëtorëve.
    PSD–ja për këto qëllime insiston në aprovimin dhe respektimin e pa kompromis të ligjeve, posaçërisht për aprovimin e ligjit për punë, shëndetësi dhe pensione.

    Por edhe sindikatat konsiderojmë se kanë nevojë për demokratizim më të madh brenda tyre sepse vetëm kështu sigurojnë qëndrueshmëri. Ato me çdo kusht duhet të bashkohen rreth pikave të përbashkëta programore.
    Sindikatat duhet të jenë të pavarura nga partitë politike. Partitë politike dhe sindikatat duhen të çmojnë njëra tjetrën për aq sa përputhen programet e tyre.

    Ne Socialdemokratet mendojmë se edhe në Kosovë, si në shumë vende të Evropës, partitë orientimit socialdemokrat, - do të thotë të qendrës së majtë-, kanë shumë çështje të përbashkëta me sindikatat.


    (Fjala e mbajtur në konferencën "E majta në Kosovë", organizuar më 24 janar 2009 në Prishtinë, nga Lëvizja Popullore e Kosovëss.)