Fjala e ARBEN RASHKAJT, anėtar i KRR - Prizren, mbajtur nė Mbledhjen e Pėrgjithshme, mė 30 maj 2009, nė Prishtinė

Rashkaj: Ka ardhur koha qė vendi ynė tė ndryshojė vėrtet pėr tė mirė, ka ardhur koha qė ndryshimin ta bėjmė Ne socialistėt

Prishtinė, 30 maj 2009

I nderuar z.Kryetar Emrush Xhemajli,
E nderuar Kryesi e Punės,
Tė nderuar mysafirė dhe ju delegatw tė nderuar

Sot, kemi ardhur kėtu pėr diēka shumė tė rėndėsishme, pėr diēka ku do tė vendoset pėr njė fytyrė tė re tė kulturės politike, kemi ardhur tė vendosim qė spektrit politik qė vepron nė Kosovė t’i ndėrtojmė njė kurriz tė fortė dhe tė qėndrueshėm politik, me njė vizion tė ri politik dhe ekonomik, njė barazi sociale tė shėndoshė, e gėrshetuar me njė koncept tė qartė demokratik, i cili ka pėr qėllim zhvillimin dhe kultivimin e vlerave tė vėrteta qytetėruese.
Kosova ka nevojė pėr shumėēka, ka nevojė pėr njė imazh tė ri, qė do tė reflektonte tė vėrtetėn pėr popullin tonė, i cili deri mė tani ka hasur nė barriera absurde pėr t’u shfaqur para botės sė qytetėruar, si rezultat i mentalitetit konfliktuoz tė disa fqinjėve dhe si rezultat i njė harrese botėrore, nuk donin t’ia dinin se mu nė mes tė kontinentit tė vjetėr tė quajtur Evropė ndodhet njė vend - pėr tė cilin kishin dėgjuar dikur, por nuk mendonin dhe as qė dėshironin tė dinin gjė pėr tė. As kush jeton aty, se si jetojnė dhe cilėt janė ata qė jetojnė aty. U desh njė shekull vuajtje, pėrpjekje tė vazhdueshme, sakrifica tė pa imagjinueshme njerėzore , u desh tė ndodhte ajo qė ndodhi qė bota e qytetėruar tė kuptonte se mu nė mes tė saj jeton njė popull krejt i veēantė me kulturė dhe histori tė ndryshme nga popujt e tjerė tė Ballkanit dhe se nuk ishin as sllav e as grek - por shqiptar me njė prejardhje autoktone tė lashtė sa vetė njerėzimi, u deshtė tė plaste lufta pėr lirinė e kėtij populli qė kjo botė tė kuptonte se kėtu ka njė popull qė rėnkon nga padrejtėsia tash e njė shekull, prandaj bota u ndėrgjegjėsua dhe e pėrkrahu me tė gjitha format qė drejtėsia tė vihet nė vend pėr Ne, nė emėr tė vlerave humane dhe qytetėruese tė civilizimit modern. Sepse ky qytetėrim nuk mund dhe nuk duhej tė rrinte indiferent pėrballė rrezikut qė na kanosej, pėrndryshe nuk do tė quhej i tillė.

Thash ca fjalė pėr tė kujtuar tė kaluarėn tonė, e cila nuk ėshtė edhe aq e kėndshme, pėr tė vėnė nė pah se sa shumė ne e duam lirinė dhe sa e sa mund e sakrifica kemi bėrė qė kjo liri tė vijė. Pėr tė treguar se nė tė vėrtetė kėtu ka aq shumė vlera qytetėruese, vlera qė janė konservuar qė nga lashtėsia dhe janė bartur breza me radhė, prandaj lufta qė bėnė populli ynė dhe luftėtarėt e lirisė nė krye me Ushtrinė Ēlirimtare tė Kosovės arsyeton mė sė miri ato qė thash mė lartė, prandaj jemi mbledhur qė tė nisim njė proces sa politik po aq edhe historik, nė mėnyrė qė t’i tregojmė botės sė qytetėruar se sa shumė i kemi munguar asaj, pėr t’i treguar botės dhe qytetėrimeve tė saj moderne se si Ne shqiptarėt kultivojmė dhe ndėrtojmė vlerat demokratike e para sė gjithash vlerat humane.

Tė nderuar delegatė, kėtij kongresi i duhet njė frymė e re, njė formė e re debati pėr tė gjitha ēėshtjet qė do tė trajtohen, duhet tė servohet hapėsirė e nevojshme secilit nga Ne qė tė diskutojmė dhe shfaqim idetė dhe mendimet tona pėr gjithēka duke argumentuar konkretisht atė qė propozojmė. Para sė gjithash t’u krijohet hapėsirė mė e veēantė tė rinjve, tė cilėt brenda vetės kanė energji tė pabesueshme pozitive, sepse ata kanė lindur pikėrisht pėr kėtė kohė dhe energjitė e tyre duhet shfrytėzuar pėr tė mirėn e vendit dhe qytetarėve tė tij. Kėto energji duhet kanalizuar duke i vėnė nė dispozicion tė zgjidhjes sė shumė problemeve, gjithashtu duhet qė t’u jepet hapėsirė plotėsisht e barabartė gjinisė femėrore nė tė gjitha forumet e partisė duke mos vendosur kuota pėr to. Mendoj se kuotat janė tė pa nevojshme dhe si tė tilla diskriminuese pėr gjininė femėrore, gruaja socialiste duhet tė vendoset nė epiqendrėn e formimit dhe formėsimit tonė politik.

Kjo mundėson dallimin esencial dhe pozitiv nė raport me subjektet tjera politike qė veprojnė nė Kosovė, tek ata mbretėron klimė jo demokratike, mendimet dhe idetė e anėtarėve tė tyre ndrydhen dhe shpesh edhe pengohen tė shfaqen, tek ata mbretėron njė klimė imponuese dhe si e tillė injoron tė gjitha mendimet qė ndryshojnė nga mendimi i lidershipit tė tyre. Duhet tė kemi kujdes qė njė gjė e tillė tė mos ndodh nė kėtė kongres, e aq mė pak mė pastaj gjatė konsolidimit tė mėtejmė dhe pikėrisht ky kongres mėton tė jetė historik pėr nga zhvillimi i punimeve tė tij, si dhe pėr nga vendimet qė do t’i marr Ai.

Kohėt e fundit nė tėrė botėn po ndodhin zhvillime tė ēuditshme me njė tė ardhme tė paparashikueshme dhe si e tillė edhe e pa sigurt. E kam fjalėn pėr krizėn financiare globale e cila ka goditur pothuaj tėrė globin duke shkatuar njė fenomen shkatėrrimtar pėr ekonomitė e vendeve tė ndryshme, duke rritur inflacionin. Papunėsia ėshtė rritur marramendėsish dhe kėshtu rreziku pėr njė varfėri tė frikshme po troket nė derėn e shumė njerėzve nė mbarė botėn e edhe nė vendin tonė kjo ka nisur tė ndodh, megjithėse veē kemi qenė nė situatė tė tillė.

Vendi ynė ėshtė njė shtet i ri dhe ende i pa konsoliduar mirė nė kuptim tė sigurisė, zhvillimit ekonomik, sigurimit social, mungojnė programet strategjike afatgjate - gati nė tė gjitha fushat, tė cilat do tė siguronin njė tė ardhme mė tė sigurt pėrball katastrofave tė ndryshme natyrore, ekonomike dhe sociale, ekologjike dhe shėndetėsore dhe katastrofave tė tjera tė cilat nėse do tė shfaqeshin, efekti i tyre mund tė jetė problematik dhe edhe mė problematik do tė ishte pėrballja dhe vėnia nėn kontroll e tyre sikur tė na gjenin tė pa pėrgatitur. Dhe zgjidhjen e kėtyre problemeve e ka e majta, e cila po krijohet sot, e cila me programet e saj konkrete qė do t’i shtrojė pėr zgjidhje jam i sigurt se do t’ia dal mbanė tė sanojė dhe zgjidh problemet me tė cilat ballafaqohet shoqėria jonė.

Ėshtė e qartė se nė shumicėn e vendeve tė zhvilluara qeverisin subjektet politike qė kanė orientim tė majtė politik dhe ekonomik ose mė mirė tė them kanė ardhur nė pushtet pas paraqitjes sė krizės financiare globale, ku pasi subjektet me orientime tė djathta nuk arritėn tė gjenin formulėn me tė cilėn do tė dilnin nga kjo situatė, kėrkuan nga subjektet e majta tė propozonin zgjidhjen dhe pikėrisht tė majtėt e dhanė formulėn e cila pasi qė u vu nė zbatim po jep rezultatet e para nė shėrbim tė stabilitetit tė evazionit fiskal nė botė ose thėnė mė mirė e parandaluan tėrbimin e kėsaj krize, e cila nė njė tė ardhme tė afėrt do tė stabilizohet, siē na informojnė treguesit ekonomik dhe financiar.

Dihet se mungon njė profilizim i qartė politik dhe programor i subjekteve politike qė veprojnė nė Kosovė dhe ky fakt ka krijuar paqartėsi dhe situata tė pa favorshme pėr njė zhvillim tė gjithėmbarshėm duke bėrė qė Kosova tė ēalon nė shumė aspekte.

Duke analizuar kėtė situatė politike, nė tė cilėn gjendet Kosova, ndihet nevojė emergjente qė partitė politike tė profilizohen dhe tė hartojnė programet e tyre politike me orientime konkrete ideologjike dhe tė strukturohen po nė bazė tė kėtyre programeve nė mėnyrė qė qytetarėt kur tė votojnė tė dinė saktė se pse votojnė, pra tė votojnė pikė sė pari pėr programet politike e pastaj tė mendojnė edhe pėr kandidatin e parapėlqyer tė tyre.

Kjo imponon zhvillime vėrtet demokratike dhe ata qė marrin besimin e qytetarėve tė ndihen vėrtet pėrgjegjės dhe tė kuptojnė se janė nė shėrbimin e tyre e jo siē ndodhė rėndom nė Kosovė ku ata qė marrin pushtetin e konsiderojnė vetėn si pronarė mbi tė drejtat e zgjedhėsve tė tyre.

Kosovės i ka munguar e majta, njė e majtė e cila do tė mbrojė tė drejtat legjitime tė qytetarėve, qė do tė luftojė varfėrinė e cila ka quar pothuaj gjysmėn e familjeve qė jetojnė nė Kosovė nė shkallė mbijetese, njė e majtė qė do tė respektojė dhe mbrojė vlerat e atyre qė u flijuan pėr ne, me njė pėrkujdesje tė merituar institucionale dhe ligjore, njė e majtė e cila do tė konsolidonte njė sistem shėndetėsor mė efikas, njė e majtė e cila si prioritet tė pėrhershėm ka arsimimin dhe investimet nė arsim sepse ky investim ėshtė mė fitimprurėsi, njė e majtė qė si prioritet ka zhvillimin kulturor dhe sportiv, njė e majtė qė do tė kujdeset pėr fshatin dhe jetėn nė tė gjitha zonat rurale, qė do tė jepte mbėshtetje tė pa kursyer pėr fermerin dhe pėr zhvillimin bujqėsor e blegtoral duke krijuar infrastrukturėn e nevojshme nė mėnyrė qė tė ngrisė standardin jetėsor nga nivelet e mbijetesės nė nivelet normale dhe stabile tė saj.

Kur jemi kėtu mendoj qė tė ndėrtojmė njė tė majtė e cila nė programin e saj do ta ketė zhvillimin e njė prej sektorėve tė pa shfrytėzuar qė ėshtė ekoturizmi apo turizmi alternativ kur dihet se Kosova nuk ka dalje nė det dhe nuk mund tė zhvillojė turizmin masiv, siē e kanė vendet qė kanė dalje nė det. Kjo do t’i sillte vendit tonė tė mira materiale, por jo vetėm kaq, do tė krijonte kushte tė favorshme pėr ruajtjen me kujdes tė vlerave natyrore qė po keqpėrdoren dhe gllabėrohen pa tė drejt pėr pėrfitime personale nga matrapaz qė s’mendojnė tjetėr veē mbushjes sė xhepave tė tyre, para sė gjithash ekoturizmi do tė na mundėsonte shpalosjen e vlerave tė ndryshme kulturore dhe historike si dhe njė numėr tė mirė tė vendeve tė punės. Kėto dhe shumė gjėra tė tjera mund tė arrihen pėrmes Partisė Socialiste tė Kosovės, e cila do tė lansojė nė skenėn politike njė filozofi tė re, pra njė filozofi bashkėkohore tė tė menduarit dhe vepruarit politik, e cila do tė kėrkojė nga qytetarėt marrjen e besimit pėr tė ardhur nė pushtet, ku mė pas do instalohen politika tė reja programore nė tė gjitha fushat e zhvillimit…

Delegatė tė nderuar kam kėnaqėsinė t’ju ftojė nė kėtė vision tė ri politik, vizion i cili na udhėheq drejt njė tė ardhme tė dėshiruar nga tė gjithė, pra integrimin nė strukturat euro-atlantike ku do tė jemi tė barabartė me kombet tjera. Por ma do mendja se edhe ju do tė pajtoheni se ky integrim nuk mund tė arrihet pa ngritur standardin jetėsor pėr qytetarėt tanė nė nivel me qytetarėt evropian, e kjo nuk bėhet pa njė angazhim maksimal, pa njė pėrkushtim, pėr tė marr pėrgjegjėsi nga populli, duke i treguar qytetarėve qėllimin dhe pasionin pėr ndėrtimin e njė shoqėrie tė bazuar nė parimet e vėrteta demokratike ku do tė mbisundonte e drejta dhe ligji nė mėnyrė qė tė ndihen tė sigurt dhe tė barabartė nė tė gjitha aspektet.

Jam i prirur tė besojė nė njė tė ardhme mė tė mirė pėr vendin tim, nė njė tė ardhme tė bukur pėr fėmijėt tanė. Gjeneratat e reja kanė nevojė qė t’u sigurohet njė bazė e sigurt politike dhe kulturore nė kuptim tė krijimit tė kushteve optimale ku ata do ta nisin pėrballjen me sfidat qė do t’u servon koha e tyre, prandaj personalisht ndjej pėrgjegjėsi dhe kam vendosur tė angazhohem nė politikė pikėrisht nė tė majtėn socialiste, por jo se mė ėshtė ofruar diēka materiale - por sepse jam rritur si i majtė dhe ndjehem i majtė dhe si i tillė ndjej pėrgjegjėsi, prandaj mė duhet t’ia nis nga vetja ime. Nuk jam futur nė politikė pėr t’u bėrė politikan apo pėr tė ndėrtuar njė karrierė politike, por sepse mendoj qė i duhem politikės dhe pėrmes saj t’i kontribuojė vendit dhe popullit tim dhe jam i bindur se nėse nuk do tė hyja vėrtet do t’i mungonte njė njeri i profilit ēfarė jam unė.

Delegatė tė nderuar Partia Socialiste e Kosovės do tė jetė sinonim i zhvillimeve pozitive i ndėrtimit tė njė shteti stabil dhe tė fortė ekonomikisht dhe nė aspektin e sigurisė njė shtet qė do tė jetė konkurrent i dejn brenda familjes evropiane, tė cilit do t’ia kenė lakmi shumė vende tė rajonit dhe botės.

Veēanėrisht ftoj nė kėtė vizion anėtarėt e Lėvizjes Popullore tė Kosovės, pėr tė cilėt ndaj respektin mė tė madh, duke ju kujtuar atyre se sa e vlerėsojmė kontributin e tyre tė dhėnė pėr gati tre dekada nė shėrbim tė zgjidhjes sė ēėshtjes kombėtare. Dhe jo rastėsisht kjo lėvizje politike kombėtare ka marr njė hap tė tillė kaq tė guximshėm, duke u reformuar dhe u ristrukturuar nė mėnyrė tė atillė qė t’u pėrshtatet kushteve dhe rrethanave tė reja qė janė krijuar sot nė vendin tonė, sepse pikėrisht kjo lėvizje dhe anėtarėt e saj kanė treguar se si duhet t’u pėrshtaten kohės dhe rrethanave nė tė cilat ėshtė gjendur populli ynė nė periudha tė ndryshme dhe tė vėshtira, andaj nuk besoi se do ta kenė tė vėshtirė qė ta kuptojnė ndryshimin qė po bėnė kjo lėvizje politike, duke besuar nė racionalitetin e tyre vital dhe se e dinė mirė qė po bėhet diēka e dobishme dhe e domosdoshme pėr vendin e tyre, tė cilit ia kanė kushtuar jetėn e tyre pėr ta parė ashtu siē kanė dėshiruar dikur dhe siē e kanė projektuar nė mendjen dhe shpirtin e tyre.

Delegatė tė nderuar tė kėtij kongresi historik, ka ardhur koha qė vendi ynė tė ndryshojė vėrtet pėr tė mirė, ka ardhur koha qė ndryshimin ta bėjmė Ne socialistėt, sepse kam njė ndjenjė qė mė thotė, se jemi tė destinuar pėr ta bėrė njė hap tė tillė.

Dhe qė tė tregojmė se vėrtetė Ne mund t’ia dalim kėtij synimi, atėherė qė nga sot duhet t’ia nisim punės duke performuar vlera tė vėrteta politike, maturi nė gjykim pėrballė situatave dhe rrethanave politike, aftėsi pėr t’i nuhatur me hollėsi problemet qė i kanosen prosperitetit dhe zhvillimit tė vendit, si dhe racionalitet tė theksuar nė zgjidhjen e tė gjitha problemeve qė nga ato mė tė ndjeshmet qė janė: Varfėria, papunėsia, zhvillimi ekonomik, diversiteti kulturor etj., por mbi tė gjitha stabiliteti politik i cili ėshtė ēelėsi i zgjidhjes i tė gjitha problemeve nė vendin tonė. Ne duhet tė nxisim vullnetin politik nė Kosovė qė kur bėhet fjalė pėr interesat e vendit tonė, detyrimisht duhet tė lihen mėnjanė interesat e ngushta partiake apo grupore dhe tė bashkėpunohet ngushtė nė zgjidhjen e ēėshtjeve qė mund tė shtrohen si sfidė pėrballė nesh.

Pra tė nis gjithēka qė sot me punimet e kėtij kongresi dhe tė vazhdohet me tej nė shėrbim tė prosperimit tė gjithanshėm nė Kosovė.

Po e pėrfundoj duke i uruar suksese dhe punime tė mbara kėtij kongresi me bindjen qė ky kongres do tė tregojė vlerat e vėrteta demokratike dhe tė bėhet shembulli mė i mirė se si duhet tė funksionojė nė vendin tonė demokracia.

Faleminderit.

Sot, kemi ardhur kėtu pėr diēka shumė tė rėndėsishme, pėr diēka ku do tė vendoset pėr njė fytyrė tė re tė kulturės politike, kemi ardhur tė vendosim qė spektrit politik qė vepron nė Kosovė t’i ndėrtojmė njė kurriz tė fortė dhe tė qėndrueshėm politik, me njė vizion tė ri politik dhe ekonomik, njė barazi sociale tė shėndoshė, e gėrshetuar me njė koncept tė qartė demokratik, i cili ka pėr qėllim zhvillimin dhe kultivimin e vlerave tė vėrteta qytetėruese.

Delegatė tė nderuar tė kėtij kongresi historik, ka ardhur koha qė vendi ynė tė ndryshojė vėrtet pėr tė mirė, ka ardhur koha qė ndryshimin ta bėjmė Ne socialistėt, sepse kam njė ndjenjė qė mė thotė, se jemi tė destinuar pėr ta bėrė njė hap tė tillė.
Dhe qė tė tregojmė se vėrtetė Ne mund t’ia dalim kėtij synimi, atėherė qė nga sot duhet t’ia nisim punės duke performuar vlera tė vėrteta politike, maturi nė gjykim pėrballė situatave dhe rrethanave politike, aftėsi pėr t’i nuhatur me hollėsi problemet qė i kanosen prosperitetit dhe zhvillimit tė vendit, si dhe racionalitet tė theksuar nė zgjidhjen e tė gjitha problemeve qė nga ato mė tė ndjeshmet qė janė: Varfėria, papunėsia, zhvillimi ekonomik, diversiteti kulturor etj., por mbi tė gjitha stabiliteti politik i cili ėshtė ēelėsi i zgjidhjes i tė gjitha problemeve nė vendin tonė. Ne duhet tė nxisim vullnetin politik nė Kosovė qė kur bėhet fjalė pėr interesat e vendit tonė, detyrimisht duhet tė lihen mėnjanė interesat e ngushta partiake apo grupore dhe tė bashkėpunohet ngushtė nė zgjidhjen e ēėshtjeve qė mund tė shtrohen si sfidė pėrballė nesh.
Pra tė nis gjithēka qė sot me punimet e kėtij kongresi dhe tė vazhdohet me tej nė shėrbim tė prosperimit tė gjithanshėm nė Kosovė.