ZIKPRESS

Diskutimi i deputetit të LPK-së, Emrush Xhemajli, për ligjin për Trashëgiminë Kulturore të Kosovës

Prishtinë, 27 korrik 2006

I nderuari z. Kryetar,

Përfaqësues të kabinetit qeveritar,

Kolegë deputetë dhe të pranishëm,

Fjalën e kam kërkuar shumë herët. Pse nuk ma jepni fjalën? Po mendoni se do të flasë jashtë temës. Unë nuk do te flasë kësaj here as për elefantë as për gjela grindavec, por për projektligjin në shqyrtim.

Vendi ynë, si pak vende në botë, është me një trashëgimi të jashtëzakonshme kulturore që nga parahistoria, antika e këtej, andaj ky ligj është i një rëndësie të madhe. Por ky ligj dhe kjo fushë në përgjithësi për arsye të statusit të tashëm të vendit është politizuar. Andaj ligjet e tilla po hartohen e rimartohen disa herë.

Ky model nuk ka asnjë model të ligjeve që aplikohen sot në shtetet e ndryshme.

Propozuesi i ligjit është mirë të na shpjegojë këtu se në çfarë është bazuar forma e organizimit të ligjit të përcaktuar me këtë ligj, sepse projektligji dhe memorandumi që është afruar nuk mjafton për këtë dhe nuk garanton trajtimin më të mirë të Trashëgimisë Kulturore të Kosovës.

Institucioneve profesionale shkencore, si Institutit për Mbrojtjen e Monumenteve, Institutit Arkeologjik, Muzeut të Kosovës etj, nuk ju është përshkruar asgjë me ligj.

Të gjitha janë lënë nën kompetencën e Ministrisë dhe të ministrit, si dhe në veçanti të Këshillit për Trashëgiminë Kulturore.

Dhe të ndalemi pikërisht rreth Këshillit për Trashëgiminë Kulturore. Neni 4.8. thotë: Anëtarët e Këshillit të Kosovës për Trashëgimi Kulturore do të jenë përfaqësues të etnive të ndryshme dhe interesave sektoriale dhe gjithashtu do të përmbajë ekspertizë ndërkombëtare. Donë të thotë ekspertiza vendore këtu nuk parashihet.

Ky Këshill nuk parashihet që të ketë kritere profesionale shkencore, por më tepër përmenden kritere politike dhe kritere strukturore. Këtij Këshilli gjithashtu i janë dhënë kompetenca legjislative e ekzekutive që i defaktorizon institucionet profesionalo-shkencore, dhe paraprakisht me këtë ligj do të krijoheshin kushtet për përzierje dhe përplasje të kompetencave. Ky Këshill, në fakt, është ligji vetë. Në këtë ligj, në fakt, askush nuk është ligj dhe zot i Trashëgimisë Kulturore pos këtij Këshilli politik për Trashëgiminë Kulturore.

Gjithë kjo formë është bërë me qëllim që edhe me këtë ligj t’i vërtetohen, si interes i Trashëgimisë Kulturore, zonat e mbrojtura për qëllime politike që ka caktuar e që do të caktojë Ministria e Ambientit dhe Planifikimit Hapësinor rreth monumenteve mesjetare të kultit.

Në ligj duhet të qartësohet çështja e dhënies së të drejtës që organizatat joqeveritare të kenë në pronësi koleksionet publike të trashëgimisë së luajtshme.

Këtu lihet shumë vend për interpretime, dhe rrjedhje të trashëgimisë kulturore të Kosovës në kundërshtim me interesin e Trashëgimisë Kulturore të vendit. Me heqjen e këtyre të metave gjatë përpunimit do ta aprovoja këtë ligj.